PES PLANOVALGUS – RAVNA STOPALA

Ovaj deformitet spada u kategoriju stečenih deformiteta.Nastaje spuštanjem svodova stopala koji vode strukturalnoj promeni stopala i uzrokuju nastanak pes planovalgus – ravna stopala.

Deca sa ravnim stopalima se često žale na bolove u stopalima, potkolenicama (zbog istezanja odredjenih misica) kolenima, može postojati valgus kolena, brzo se zamaraju, ne mogu dugo da hodaju, trapavo hodaju, moguda imaju bolove u kičmi, a sve to se javlja kao reakcija na izmenjen statički položaj.

Opasnost od spuštanja svodova kod dece je naročito izražena u periodu od prve do druge godine života. Aktivnosti koje u tom periodu nose rizik spuštanja svodova su ustajanje, stajanje i početak hodanja. U predškolskom i školskom uzrastu, pubertetu, kada naglo rastu i dobijaju na telesnoj težini, postoji izražena mogućnost nastanka ovog deformiteta.

Ravna stopala nastaju usled poremećene statike stopala, usled nesrazmere između opterećenja i aktivne snage stopala. Tom prilikom popuštaju najpre mišići, zatim ligamenti i na kraju dolazi do promene odnosa i oblika kostiju stopala.

Faktori koji mogu da dovedu do nastanka ravnih stopala su:
konstitucija, slabost mišića, ligamenata
vreme vertikalizacije i početka hoda – ako dete rano prohoda, zbog smanjene razvijenosti i nedovoljne zrelosti kostiju, mišića i ligamenata, postoji veća mogućnost razvoja deformiteta
period naglog rasta deteta
fizička neaktivnost
gojaznost
nasledni faktor

KAKO DIJAGNOSTIKOVATI RAVNA STOPALA

Postoje dva tipa ravnih stopala:

  1. FLEKSIBILNO RAVNO STOPALO je blaža forma ovog poremećaja. Kada stopala ne nose nikakvoopterećenje imaju pravilan oblik i svi lukovi se jasno vide. Tek pri osloncu dolazi do spuštanjasvodova.
  2. RIGIDNO RAVNO STOPALO gde postoji strukturalna anomalija sa valgiditetom zadnjeg dela i
    supinacijom prednjeg dela stopala. Može biti posledica nepravilnog koštanog razvoja. Dolazi do
    skraćenja ligamenata i zglobnih čaura.

Dijagnostika se postavlja na osnovu kliničkog pregleda (inspekcije i funkcionalnog pregleda stopala), uz pomoć tehničkih pomagala (podoskop, plantogram, baropodometrija), kao i na osnovu radiografije stopala (Rtg.), pre svega kod rigidnog oblika.

KLINIČKI PREGLED

Dete treba da stoji boso na čvrstoj i ravnoj podlozi, sa paralelnim i blago rastavljenim stopalima.
Da bi se procenilo stanje svodova stopala treba ih posmatrati sa svih strana.

Pes plano valgus

Sa zadnje strane posmatramo Ahilove tetive koje se okomito spuštaju prema petnoj kosti (normalan valgiditet pete je 5 stepeni).
Lako lučno iskrivljenje Ahilovih tetiva sa konveksitetom prema unutra i proširenje površine oslonca koji se prenosi na unutrašnji deo stopala ukazuju na simptome spuštanja uzdužnog svoda:
sa unutrašnje strane – dobijamo informacije o stanju uzdužnog svoda
sa gornje strane – utvrđujemo pravac osovine stopala, uočavamo poprečni svod
sa prednje strane – gledamo pravac prstiju, eventualne promene na njima, zgrčenost, penjanje prsta na prst, položaj palca, lepezasto širenje prstiju i palca ukazuje na spuštanje poprečnog svoda

Pes plano valgus

Dete zatim treba da prošeta i čučne na vrhovima prstiju, pri čemu posmatramo stopala sa unutrašnje strane i gledamo da li dolazi do podizanja unutrašnje ivice stopala i smanjenja iskrivljenosti Ahilovih tetiva.

Pes plano valgus

Ovo je ujedno i proba za utvrđivanje trenutnog stanja mišića stopala i potkolenice.

LEČENJE PES PLANOVALGUSA – RAVNIH STOPALA

Najvažniji deo lečenja bi zapravo bilo prepoznavanje fleksibilnog ravnog stopala o rigidnog oblika koji zahteva drugi pristup u terapiji odnosno operativno lečenje.

Ovaj deformitetet se tretira dvojako.
AKTIVNO – aktivna kineziterapija
PASIVNO – fizikalne procedure, pasivna kineziterapija, ortopedski ulošci i adekvatna obuća

FIZIKALNA TERAPIJA U LEČENJU PES PLANOVALGUM – RAVNIH STOPALA

Kao uvod u kineziterapijsko tretiranje deformiteta, koriste se termo procedure, sa ciljem zagrevanja mekog tkiva skočnog zgloba. Time se vrši priprema za uspešniju primenu vežbi.Od termo procedura moguće je primeniti toplu zagrejanu glinu kao oblogu (primenjujemo je u ambulanti fizikalne medicine NIKA), topao parafin, IR lampa kao i bilo koja toplotna procedura koja prija detetu.

U kućnim uslovima, preporučuje se da se vežbe sprovode posle kupanja ili, pre vežbi, stopala potopiti u toplu vodu.

Preporuka je i da se slabi mišići stimulišu aparaturno (elektrostimulacija).
Preporuka je da se pre kineziterapije aplikuje lagana masaža.

KINEZITERAPIJA U LEČENJU RAVNIH STOPALA

Preporučuju se aktivne vežbe čiji je cilj jačanje dugih i kratkih fleksora stopala i supinatora.

PREPORUČENE VEŽBE:

  1. hod na prstima i petama naizmenično
  2. hod sa supiniranim stopalima (na spoljašnjim ivicama)
  3. prstima stopala podizati sa podloge loptice ili klikere, premeštati ih sa jednog mesta na drugo
  4. valjati tabanskom površinom stopala napred – nazad štap, olovku, flašu
  5. nabirati prstima stopala platno, maramicu, papir
  6. vežbe odizanja kantice sa peskom (za jačanje dorzalnih fleksora stopala)

Vežba sa klikerima

Problemi koji mogu da nastupe kod pacijenata sa ravnim stopalima su bolovi u stopalima, potkolenicama, kolenima koji su difuzni i povećavaju se sa fizičkim aktivnostima, bolovi u leđima, kao i poremećena estetika.
Kod velikog broja pacijenata često je odsustvo bolova i funkcionalnih poremećaja, pa se potreba za lečenjem ravnih stopala dovodi u sumnju.

Smatra se da lečenje treba sprovesti ukoliko dete ima subjektivne tegobe, a težište lečenja se sve više pomera ka edukaciji pacijenta i roditelja.

Savetuje se regulisanje telesne težine, bavljenje sportom, deca ne bi trebalo da hodaju bosa po ravnoj podlozi u kući, dok se preporučuje hodanje po neravnom terenu, šljunku, travi itd.

PASIVNA KOREKCIJA RAVNIH STOPALA – ORTOPEDSKI ULOŠCI I ADEKVATNA OBUĆA

Dejstvo ortopedskih uložaka kod pes planovalgusa:
Valgus pete je povezan sa supinacijom prednjeg dela stopala – korekcija se postiže detorzijom stopala pomoću supinacionog klina za korigovanje valgusa pete i pronacionim klinom za korigovanje supinacije prednjeg dela stopala.

Ortopedski ulošci svojim oblikom uzdižu ili spuštaju deo stopala uspostavljajući ravnotežu pritiska na tabanskoj strani, dovodeći osovinu stopala u normalan položaj.

Korektivni ulošci

Efekat uložaka na dalji razvoj je ubedljivo najveći kod manje dece jer se dečije stopalo razvija do završetka rasta, a ulošci usmeravaju dalji razvoj i sprečavaju progresiju deformiteta, odnosno sprečavaju nastanak deformiteta.

Kod odraslih osoba ulošci koriguju deformitet stopala ukoliko je fleksibilnog tipa. Kod većih deformiteta, mehanički poboljšavaju statiku i dinamiku stopala, sa pozitivnim efektom na sve proksimalne strukture – skočni zglob, kolena, kuk, kičmeni stub.

OBUĆA

Deca do 3 god. moraju da nose duboke cipele, do iznad skočnog zgloba, jer njihovi mišići još uvek nisu dovoljno razvijeni. Cipele treba da budu stabilne i čvrste u zadnjem delu i savitljive u srednjem i prednjem delu.Treba da budu komotne da bi omogućile rast stopala i normalne pokrete. Nije dobro da cipele budu previše mekane jer ne daju dovoljnu stabilnost stopalima. Nikako detetu ne treba obuvati cipele koje je nosilo neko drugo dete jer svako stopalo oblikuje cipelu na specifičan način, što može loše da utiče na stopala drugog deteta i da dovede do nepravilnosti u razvoju.

Neadekvatna obuća može da dovede do nepravilnog razvoja stopala, poremećaja statike skočnih zglobova, kolena i kukova, što će da se manifestuje kroz patkast hod, X noge, nespretnost, česta padanja, a u kasnijim godinama je moguća i pojava deformiteta kičme.

Autor teksta: Žarko Popović, viši fizioterapeut, defektolog-somatoped

POVEZANI TEKSTOVI: DEFORMITETI STOPALAPES EQUINOVARUS, LEČENJE DEFORMITETA STOPALA, KAKO FIZIOTERAPET LEČI TELESNE DEFORMITETE

Comments

  • zoran

    zoranMay 25, 2016 at 8:22 am

    Da li dete od 12 godina koje nema sto posto ravne tabane moze uloscima da ih ispravi.Hvala.

    • admin

      adminMay 27, 2016 at 6:53 am

      Poštovani Zorane,

      Stopalo se sastoji od 26 kostiju i 32 zglobne površine. Stopalo čini veliki broj mišića, tetiva, neurovaskularnih elemenata i ligamenata. Funkcije stopala, – stabilnost i elastičnost, postignute su zahvaljujući svodovima stopala.

      Svaki čovek se rađa sa ravnim stopalima. Lukovi stopala počinju da se da se formiraju kada beba (dete) počne da hoda, što je najčešće sa 12 meseci života kada dođe do aktivacije glistastih mišića stopala koji svojim kontrakcijama jačaju i time povlače kosti stopala.

      Do treće godine života lukovi stopala su potpuno i definitivno formirani.
      Lukovi stopala su: uzdužni unutrašnji luk, poprečni luk i uzdužni spoljašnji luk.

      Poremećaj u građi ili obliku jedne kosti stopala izaziva poremećaj i u funkciji stopala. Ove malformacije se progredijentno uvećavaju tokom rasta i izazivaju sekundarne promene na susednim i udaljenim segmentima (kolena, kuk, kičma).

      Začarani krug nastanka deformiteta stopala započinje promenom oblika i položaja stopala, na koja deluju biomehaničke sile koje, tokom opterećenja, najčešće hodom, vremenom menjaju oblik stopala funkcionalno, estetski i strukturalno.

      Da bi lečenje deformiteta bilo uspešno potrebna je, pre svega, rana dijagnoza i što raniji početak terapije, da bi se presekao tok spontane evolucije deformiteta i da bi se stopala dovela u svoj normalan oblik i položaj, i na taj način sprečile i sekundarne promene na susednim i udaljenim segmentima.

      Upornim radom i dobrim programom vežbi, sa kojima se započinje na vreme (do pete godine života) uz saradnju sa roditeljima rezultati, neće izostati.

      U svakom drugom uzrastu je besmisleno govoriti o korekciji deformiteta stopala, već o korekcijama posledica istih deformiteta koji svakako postoje i prilično su značajni jer određuju dalji razvoj deteta.

      Kao pomoćna značajna metoda, aplikuju se rasteretni uložci za stopala, koji osim rasterećenja tela korektivno deluju i na posturu i biomehaniku.
      Zato vam savetujem da dete odvedete na pregled kompletnog tela, gde bi se uradila procena somatskog statusa, posture i biomehanike.
      Po obvljenom pregledu, započeti kineziterapijske procedure. To je ujedno i jedino sistemsko rešenje.

      Autor teksta: Žarko Popović, viši fizioterapeut, defektolog-somatoped

  • Karolina Vrtjel

    Karolina VrtjelNovember 2, 2016 at 5:42 pm

    Postovani
    Moje dijete ima cp i planovalgus stopala
    Jos ne moze da samostalno hoda
    Zanima me postoje li vjezbe pomocu kojih bi mogla olaksati tu situaciju
    Vjezbamo vojtu vec 3 god
    Ona ima 4 god i 4 mj
    Moze samostalno napraviti 3-4 koraka ali u spasticnom obliku
    Mentalni status uredan
    Hoda sama bocno
    U ortopedskoj obuci je to koliko toliko ok ali bosa jako lose
    Stopala idu prema unutra
    Ako treba posaljem vam video
    Puno hvala
    U ocekivanju vaseg odgovora
    Srdacan pozdrav

    • admin

      adminNovember 3, 2016 at 8:46 am

      Poštovana Karolina,
      Obzirom da je detetu dijagnostikvana cerebralna paraliza, potrebno je proceniti somatski status deteta, ujedno je potrebno da se uzme funkcionalni status,
      uraditi kognitivnu i biomehaničku procenu i proceniti reakcije ravnoteže.

      Sve navedeno se radi periodično na 6 meseci. Razlog zbog čega se radi je praćenje i korekcija terapije koja se na osnovu registrovanog i određuje.

      Prilikom pregleda se procenjuju i preostale sposobnosti deteta koje su ključne u postavljanju realnih terapijskih ciljeva.
      Obzirom da ste naveli da je spazam sveprisutan, pretpostavljam i da su prisutne i sinergije koje dodatno komplikuju proces vertikalzacije u sadejstvu sa
      dijagnostikovanim deformitetom stopala predstavlja nepremostivu prepreku hodu sem ako se parcijalno ne saniraju jedna po jedna patologija primenom fizikalnih, masažnih i kineziterapijskih procedura.

      Uzrast od 4 godine je odličan za rad i daje dobre rezultate.
      Bilo bi korisno da kod nas dovedete dete na pregled, kako bi u savkom trenutku proverili terapijske učinke i ordinirali dobru terapiju.

  • Hadisa

    HadisaDecember 2, 2016 at 8:24 pm

    Lijep pozdrav curica od 5 god ima pes planovalgus vec 6 mjesecu nosi ortopedske uloske radi vjezbe molim Vas da mi odg na pitanje da li se to moze izlijecit i do koje godine se lijeci Hvala vam

    • admin

      adminDecember 3, 2016 at 9:28 am

      Poštovana Hadisa,
      Sa korekcijom deformiteta stopala bi trebalo krenuti odmah po rođenju. Dobri rezultati se dobijaju sve do 7 godine života.
      Ortopedske cipele su pomoćna metoda u korekciji. Kineziterapija je sistemsko rešenje.
      Budite uporni i ne odustajte.

  • Alex

    AlexDecember 9, 2017 at 3:00 pm

    Postovani zanima me da li je moguce da se resi problem ravnih stopala kid osobe koja je u kasnim 20tim?
    I ako postoji nacin na koji se moze resiti molim Vas navedite koji.
    Hvala Van

    • admin

      adminDecember 10, 2017 at 2:07 pm

      Poštovana Aleksandra,
      Svi se rađamo sa ravnim svodovima. Kada beba počne da hoda, oko 12. meseca života, aktiviraju se
      sitni “glistatsi” mišići stopala, koji svojom aktivnošću (kontrakcijama) podižu kosti stopala
      pa se tako formiraju i sva tri svoda.
      Korekcija pes plano vagus-a daje rezultate do 5-6 godine života (polazak u školu).
      Nakon toga, izrađuju se rasteretni ulošci koji služe da se postura i biomehanika drže u fiziološkim okvirima.
      Problem ravnih stopala stvara i probleme u posturi (držanju tela) i biomehanici (kretanja).
      Mogu da budu inicijalni razlog pojave bolnih tegoba i u kolenima, kičmi i glavni razlog nastanka deformiteta.
      Sto ga vam preporučujem da za početak koristite lične rasteretne uloške izrađene po otisku i
      ako imate bilo koju vrstu navedenih tegoba, da se obratite stručnjacima.
      http://medifitmax.co.rs/

Leave Your Comments