deformiteti-grudnog-kosa

DEFORMITETI GRUDNOG KOŠA

Grudni koš (thorax) ima prednju, bočnu i zadnju stranu. Čine ga 12 pari rebara (oss costae), grudna kost (os sternum) i, sa zadnje strane, leđni deo kičmenog stuba. Grudna kost, rebra i kičmeni stub formiraju grudnu duplju.

deformiteti-grudnog-kosa-7

Grudni koš – prednja strana

deformiteti-grudnog-kosa-6

Grudni koš – zadnja strana

GRUDNI KOŠ

Sva rebra se pozadi zglobljavaju sa kičmenim stubom, a samo prvih sedam se zglobljava direktno sa grudnom kosti. Osmo, deveto i deseto rebro pripajaju se preko svojih hrskavica za hrsakvice prethodnih rebara, a jedanaesto i dvanaesto rebro su slobodni, bez hrskavičavih pripoja.
Osnovna funkcija grudnog koša jeste da štiti vitalne organe koji se nalaze u grudnoj duplji, pre svega srce i pluća.
Deformiteti grudnog koša mogu da zahvate ceo grudni koš ili pojedine njegove segmente.

NAJČEŠĆI DEFORMITETI GRUDNOG KOŠA SU :

1. PECTUS EXCAVATUM (udubljene grudi ili levkaste grudi)
2. PECTUS CARRINATUM(ispupčene ili kokošije grudi)

UZROK NASTANKA DEFORMITETA – ETIOLOGIJA I PATOGONEZA

Uzrok nastanka deformiteta grudnog koša je još uvek nepoznat.Ranije se smatralo da je slaba ishrana, siromašna vitaminima D i C, glavni razlog nastanka. Čak i danas, mnogi lekari se drže toga, pa pacijentima sa grudnim deformitetima savetuju ishranu bogatu navedenim vitaminima, te im prepisuju dodatni unos navedenih vitamina i savetuju im odlazak na more i u banje.
To, međutim, nema nikakvog uticaja na ovaj deformitet. Kad je reč o nasleđu, i dalje ostaje nepoznanica da li su deformiteti grudnog koša nasledni ili ne.

PECTUS CARRINATUM – ISPUPČENE GRUDI

Ispupčene („kokošije“) grudi je deformitet grudnog koša koji je ređi u odnosu na udubljene, levkaste grudi. Nije prisutan po rođenju, već se javlja kasnije, najčešće u školskom uzrastu.

deformiteti-grudnog-kosa-ispupcene-grudi
deformiteti-grudnog-kosa-ispupcene-grudi-1

KLINIČKA SLIKA
Karakteriše ga ispupčenost dela ili cele grudne kosti iznad nivoa grudnog koša.
Grebenasto ispupčenje je uglavnom obostrano a ređe jednostrano, kada je jedna strana grudne kosti uzdignuta iznad nivoa grudnog koša.

deformiteti-grudnog-kosa-2

Grebenasto ispupčenje je najčešce lokalizovano u visini od 2. do 7. rebra i prate ga, najčešće, i ispupčenja rebarnih lukova koji zauzimaju pojačani kosi položaj, a u donjem delu i sa strane grudnog koša, mogu biti izdubljena sa izdignutim lukovima.

deformiteti-grudnog-kosa-3

Veličina deformamiteta se utvrđuje merenjem anteropasteriornog prečnika grudnog koša pomoću pelvimetra.

UZROK NASTANKA DEFORMITETA – ETIOLOGIJA I PATOGONEZA

Uzroci koji mogu dovesti do pojave deformiteta ispupčenih grudi su:

poremećaj mineralnog metabolizma kalcijuma (Ca)
rahitis koji ostavlja posledice na koštanom sistemu, uključujući i grudnu kost
respiratorna oboljenja (hronična astma, stanja praćena dugim nadražajem kašlja i TBC – tuberkulozna upala sternuma)
neadekvatno srasli prelomi grudne kosti

Navedene promene deluju na vitalne funkcije i vitalne organe manje nego kod deformiteta udubljenih grudi, a u istoj meri ostavljaju psihičke posledice na pacijenta.
Specifično promenjen izgled i položaj grudne kosti, smanjena respiratorna pokretljivost grudnog koša zbog nepravilne usmerenosti rebara u odnosu na grudnu kost, može usloviti redukciju plućne ventilacije.

PASIVNA KOREKCIJA DEFORMITETA GRUDNOG KOŠA

Za korekciju deformiteta grudnog koša, kao pasivna sredsva koriste se mideri i pojasevi.Samo nošenje midera i pojaseva sistemski ne rešavaju problem, već pomažu kineziterapijskim procedurama u smislu bržeg kineziterapijskog napretka.
Za korekciju udubljenih grudi koriste se mideri i pojasevi koji potiskuju rebarne lukove nadole i time izvlače grudnu kost naviše.

deformiteti-grudnog-kosa-mider

Za korekciju ispupčenih grudi koriste se mideri i pojasevi koji potiskuju grudnu kost nadole i izvlače rebarne lukove naviše.

deformiteti-grudnog-kosa-pojas

PECTUS EXCAVATUM – UDUBLJENE GRUDI

Udubljene grudi zahvataju grudnu kost, odgovarajuće rebarne hrskavice i rebra. Deformitet može da postoji odmah po rođenju, ali i u predškolskom i školskom uzrastu. U 90 odsto slučajeva je prisutan već u prvoj godini života.

deformiteti-grudnog-kosa-udubljene-grudi

Vizuelno, teško se primeti u prvim mesecima života, jer masno tkivo bebe prikriva deformitet.Tek u drugoj godini, kad dete izgubi potkožno masno tkivo, deformitet se jasno vidi.
Kod dece i adolescenata deformitet je progresivnog karaktera, udubljene grudi se progresivno razvijaju. Uporedo sa rastom i razvojem, napreduje i deformitet. Kako vreme odmiče, deformitet je sve veći, a što se deformitet ranije javi, progresivno će se razviti u svom punom obimu.

PECTUS EXCAVATUM – podela prema lokalizaciji po Willital-u

  1.  Sternoclavicularni – deformitet je lokalizovan na mestu spajanja grudne i ključne kosti
  2. Sternocentralni – deformitet je lokalizovan u predelu mamila (bradavica)
  3. Sternokaudalni – deformitet je lokalizovan u predelu donje trećine grudne kosti, na mestu spajanja 7. rebra sa grudnom kosti (sternumom)
  4. Infrasternalni – deformitet je lokalizovan bočno u odnosu na grudnu kost, tj. sa leve ili desne
    strane sternuma

KLINIČKA SLIKA

Prvo što se primeti kod pacijenata sa pectus exavatumom je odsustvo estetike grudnog koša koji je udubljen, nesimetričan, deformisan. Suština deformiteta je u depresiji, odnosno povlačenju dela grudne kosti prema kičmenom stubu.Grudni koš se jednostavno ulubljuje. Deformitet može da varira od blagog do veoma izraženog, kad vrh grudne kosti praktično leži na pršljenovima kičme.
Udubljene grudi najčešće prate astma, skolioza i kifotično držanje tela.

KOMPLIKACIJE NELEČENOG DEFORMITETA

Kod nelečenog deformiteta udubljenih grudi konstantno se vrši manji ili veći pritisak na srce i pluća, tako da su vitalne funkcije ugrožene ili umanjene.
Istovremeno se srčani mišić pomera više levo, a dijafragma spušta nadole.Navedena pomerenja vitalnih organa smanjuju vitalni kapacitet pluća, kao i cirkulaciju krvi.

deformiteti-grudnog-kosa-udubljene-grudi-1

Deca, koja inače imaju pojačanu fizičku aktivnost svakodnevnog života i/ili se bave sportom, otežano dišu (dispneja) i imaju specifično bledoljubičastu boju lica (cijanoza).
Kod ovakve dece je potrebno pažljivo odrediti doziranje fizičkog opterećenja, sa dugim i čestim pauzama.

Pri dubokom udahu (inspirijumu), dijafragma, zahvaljujući grudnom (sternalnom) pripoju, povlači grudnu kost (os sternum) nadole i unutra, što dovodi do pogoršanja stanja pacijenta u procesu disanja.
Povećanje deformiteta udubljenih grudi može da se desi i pri uobičajenim pokretima grudnog koša (bez dodatnog fizičkog naprezanja).
Pacijenti sa teškim deformitetom, zbog značajno narušenog estetskog izgleda trupa, imaju brojne psihičke probleme, posebno u doba puberteta ali i kao odrasli ljudi.

DIJAGNOSTIKA DEFORMITETA GRUDNOG KOŠA

Deformiteti grudnog koša lako se uočavaju. Precizna dijagnostika se radi u slučajevima kada je deformitet većeg obima, sa ciljem da se isključe druge anomalije koštanog sistema.
Dodatna dijagnostika se najčešće primenjuje kod udubljenih grudi, da bi precizno utvrdili koliko je grudna kost povijena prema kičmenom stubu i kolika je restrikcija grudnog prostora, odnosno, koliko su ugroženi respiratorni trakt i srce.
U tu svrhu rade se rendgenski snimci (Rtg.) grudnog koša kao i skener (CT) ili magnetna rezonanca (MR) grudnog koša.

deformiteti-grudnog-kosa-4

Pored navedenih dijagnostičkih metoda, primenjuju se i dodatna merenja sa ciljem određivanja stepena deformiteta radi praćenja eventualne progresije deformiteta kod dece.


PECTUS EXCAVATUS – ODREĐIVANJE STEPENA DEFORMITETA

Stepen deformiteta može se utvrditi na više načina:
1. MERENJE ANTEROPOSTERIORNOG PREČNIKA PELVIMETROM (najjednostavniji način)

Pelvimetar je uređaj od metala koji podseća na šestar.

deformiteti-grudnog-kosa-pelvimetar

Jedan kraj pelvimetra se postavi u teme udubljene grudne kosti, a drugi u istoj visini na grudnom delu kičme.

  1. MERENJE ZAPREMINE UDUBLJENJA

Pacijent se postavi u ležeći položaj na leđima sa flektiranim (savijenim) kolenima. Potom se u šupljinu grudne kosti špricem sipa voda. Količina vode do prelivanja je zapremina udubljenja. Isti efekat se postiže pravljenjem kalupa od plastelina.

  1. PROFILNI RENTGENSKI ili poprečni CT ili MR SNIMAK
  2. SPIROMETRIJA – indirektan način

SPIROMETRIJA

Spirometrija je merenje vrednosti maksimalne količine vazduha koja se unese u pluća pri maksimalnom udahu (inspirijumu) i vrednosti maksimalne količine vazduha koja se izdahne iz pluća pri maksimalnom izdahu (ekspirijumu).
Aparati koji se danas upotrebljavaju u spirometriji (spirometri), kompjuterizovani su, te su i krajnje jednostavni za upotrebu.

deformiteti-grudnog-kosa-spirometar

TEHNIKA SPROVOĐENJA SPIROMETRIJSKOG ISPITIVANJA

Prilikom sprovođenja spirometrije, vazduh se ne udiše na nos, već na usta, a kompletno udahnut vazduh se u celosti izdiše iz pluća. Radi veće tačnosti, testiranje se izvodi tri puta za redom.

deformiteti-grudnog-kosa-spirometrija

KAKO SE LEČE UDUBLJENE I ISPUPČENE GRUDI

KINEZITERAPIJSKI METOD
Primena kineziterapije uglavnom daje dobre rezultate kod lakših i srednje teških oblika.Međutim, kod jako izraženih promena, ona ima ograničeni efekat, tako da je neophodno primeniti dodatne načine lečenja koji uključuje nošenje korektivnih pomagala.U najtežim slučajevima pribegava se operativnom lečenju deformiteta.
Kineziterapijski pristup:

  1. kineziterapijske vežbe za istezanja mišića ramenog pojasa
  2. kineziterapijske vežbe za istezanja ventralne strane grudnog koša
  3. kineziterapijske vežbe za istezanja ekstenzora i fleksora trupa (abdomen, leđna muskulatura)
  4. kineziterapijske vežbe za jačanje mišića ramenog pojasa
  5. kineziterapijske vežbe za jačanje ventralne strane grudnog koša
  6. kineziterapijske vežbe za jačanje ekstenzora i fleksora trupa (abdomen, leđna muskulatura)
  7. primena kineziterapijskih vežbi disanja (sa produbljenim forsiranim udahom i produženim usporenim izdahom)

VEŽBE DISANJA

deformiteti-grudnog-kosa-disanje

Vežbe disanja se sprovode iz ležećeg položaja na leđima, sa savijenim (flektiranim) kolenima kako bi se smanjile ekskurzije dijafragme prema dole i time, donekle, smanjilo povlačenje grudne kosti nadole i unutra.

SPORTSKE AKTIVNOSTI

Svaka sportska aktivnost je pomoćna metoda u lečenju bilo kojeg deformiteta, u ovom slučaju deformiteta grudnog koša. Sportske aktivnosti pomažu kineziterapijskom programu da se problem sistemski reši, ali ga i ne rešava.
Sportovi koji se preporučuju kao pomoćna metoda lečenja:

plivanje (leđna i prsna tehnika)
košarka
veslanje
gimnastika

Vežbe disanja se sprovode iz ležećeg položaja na leđima, sa savijenim (flektiranim) kolenima kako bi se smanjile ekskurzije dijafragme prema dole i time, donekle, smanjilo povlačenje grudne kosti nadole i unutra.

Autor teksta: Žarko Popović, viši fizioterapeut, defektolog-somatoped

POVEZANI TEKSTOVI: KAKO FIZIOTERAPEUT LEČI DEFORMITETE TELA

Comments

  • Nela

    NelaSeptember 15, 2020 at 8:04 pm

    Postovani, imam sina od 3 godine. Nedavno sam primijetila da ima blago ulubljenje, kao rupu u predjelu lijevog grudnog kosa. Negdje izmedju gornjih hrskavica. Napominjem da grudi nisu niti izbacene, niti uvucene. Sumnjam da je to posledica teskog porodjaja koji je zavrsen forcepsom, ali da smo to tek sad primijetili, jer nije imao nikakve povrede. Koliko bi to moglo opasno da bude? Sta bi moglo da bude u pitanju? Da li da radimo neki skener? Unaprijed hvala na odgovoru!

    • nikawp

      nikawpSeptember 16, 2020 at 5:05 am

      Poštovana Nela,
      Nije neuobičajeno da po porođaju kod bebe nastane deformitet rebara tj. grudnog koša.
      Predlažem vam da se dete pregleda i konstatuje stanje.
      Kinezierapije su prilično korisne u saniranju deformiteta dece navedenog uzrasta.

  • jasmina

    jasminaSeptember 9, 2020 at 1:11 pm

    Postovani imam sina od 3 godine i nedavno sam primjetila da ima izbacena prsa tj pilecija prsa da li mu je rano za aparat ili ne

    • nikawp

      nikawpSeptember 10, 2020 at 11:04 am

      Poštovana Jasmina,
      Operativna korekcija deformiteta gdrudnog koša se primenjuje kada se rad srca i disanje ugroze.
      Predlažem vam da postupite u skladu sa protokolom lečenja koji obuhvata primenu kineziterapije koju sprovodi terapeut.
      U vašem slučaju je potrebno da i vi kao roditelj prođete edukaciju za pravilnu primenu kineziterapije. Korektivni pojas je pasivna pomoćna metoda u lečenju!

  • Srdjan

    SrdjanSeptember 9, 2020 at 12:55 pm

    Imam 15 godina i imam blago izbacenje kosti sta da radim?

    • nikawp

      nikawpSeptember 10, 2020 at 11:00 am

      Dragi Srđane,
      Blagi deformiteti grudnog koša se uspešno tretiraju kineziterapijom – medicinskim vežbama.
      Plivanje je pomoćna metoda koja ne rešava problem.
      Vežbe određuje terapeut na osnovu pregleda i sprovode se pod stručnim nadzorom!

  • Srećko

    SrećkoSeptember 8, 2020 at 12:32 pm

    Dobar dan. Moj sin ima 6,5 godina i od skoro sam primetio da su mu grudne kosti nešto izraženije.
    Kome da se javimo i šta dalje?
    Hvala unapred.
    Srdačan pozdrav!

    • nikawp

      nikawpSeptember 8, 2020 at 4:30 pm

      Poštovani Srećko,
      Protokol je da se dete odvede kod ordinirajućeg lekara koji će ga uputiti kod fizijatra, koji će na osnovu pregleda da
      ga uputi kod terapeuta koji bi detetu sprovodili terapije.
      Možete i da se direktno obratite terapeutima čime ćete da skratite proceduru.
      U tom uzrastu tretman navedenog deformiteta daje odlične rezultate.

  • Nenad

    NenadSeptember 8, 2020 at 11:15 am

    izvinite imam 13 godina imam blagi pectus excavatum (ulubljenje u rebrima ali u centru) i pitam se da li se to moze resiti bazenom ili tako nesto

    • nikawp

      nikawpSeptember 8, 2020 at 4:24 pm

      Dragi Srećko,
      U tvojim godinama, blagi deformitet grudne kosti se uspešno tretira medicinskim vežbama – kineziterapijom, koja se isključivo
      sprovodi pod nadzorom fizioterapeuta koji na osnovu pregleda pravi plani pi program korekcije.
      Vežbe ne možeš sam da sprovodiš u kućnim uslovima.
      Bazen je pomoćna metoda u korekciji i ne može ti reši problem. Porazgovaraj iskreno sa roditeljima, reci im koliko ti smeta deformitet i
      siguran sam da će te odvesti za početak na pregled.

  • Veljko

    VeljkoAugust 26, 2020 at 6:24 pm

    Pozdrav imam 15 godina i imam blago udubljenje grudi pa me zanima da li je to moguce ispraviti unosom riblje perlice sa A i D vitaminima uz vebanje ?

    • nikawp

      nikawpAugust 27, 2020 at 10:22 am

      Dragi Veljko,
      Ne možeš sam da vežbaš. Potrebno je da te pregledaju terapšeuti, da naprave plan i program kineziterapije – medicinskih vežbi i da terapiju sprovodiš pod njihovim nadzorom.
      Porazgovaraj sa roditeljima, pa kreni kako treba!

  • 1 7 8 9

Leave Your Comments